-

«دوران ما، دوران واقعی سنجش است که همه چیز باید تابع آن باشد... اینک هیچ چیز، هر اندازه هم که سودمند باشد، چندان مایه ور نیست، هیچ چیز چندان مقدس نیست که خود را از این بررسی و پژوهش آزماینده و فرسخت که هیچ اعتبار و اقتدار شخصی را برنمی شناسد، به کنار کشد.»ایمانوئل کانت

مقدمه

هر زمان که سخن از سیاست و فرهنگ ایران زمین در هفتاد سال گذشته به میان می آید، «داریوش همایون» یکی از اشخاصی است که نام اش در کنار سیاستمداران وطن پرست و آزاداندیشی چون علی اکبر داور، عبدالحسین تیمورتاش، قوام السلطنه، محمد علی فروغی و... به ذهن خطور می کند؛

پیشدرآمدی بر مشروطیت و ترقی خواهی

ایران سال 1324 خورشیدی، دورانی را تجربه می کرد که پشتوانه آن از یک طرف میراث نوساخته مشروطیت در سال 1285 و نهاد سازیهای دوران پادشاهی رضا شاه بود و از طرف دیگر، هرج و مرجی بود حاصل تغییراتی كه در سیاستهای قدرتهای بزرگ جهانی در منطقه میانرودان رخ داده بود و پس از آن با ورود نیروهای متفقین به کشور و پشتیابی از نیروهای جدایی خواهانه، تمامیت ارضی و فرهنگی و سیاسی مملکت را به جد تهدید می کردند؛ در چنین شرایطی تشکلها و احزاب از فضای باز سیاسی به وجود ...

فصل اول: زمانه نوجوانی و سیاست ایرانی

با ورود نیروهای‌ متفقین‌ به‌ ایران‌، ارتش‌ از هم‌ پاشیده‌ و اقتدار دولت‌ از هم‌ گسیخت‌. رضا شاه‌ تحت‌ فشار دولت‌های‌ متفق‌ مجبور به‌ استعفا شد. او پس‌ از استعفا و تعیین‌ پسر خود ـ محمد رضا ـ به‌ پادشاهی‌ از ایران‌ خارج‌ و در جزیره‌‌ موریس‌ اقامت‌ گزید. در مقدمات‌ استعفای‌ رضا شاه‌، دست‌ پیدا و پنهان‌ نیروهای‌ متفقین‌ در جریان‌ بود؛ در روایتی‌ از آن‌ دوران‌، سر ریدر ویلیام‌ بولارد ـ وزیر مختار انگلیس‌ در ایران‌ ـ با ...

فصل دوم: روزنامه نگاری ملی گرا

ایران سال 1332 خورشیدی، تحولاتی را پشت سر گذاشته بود که بیش از هر مسئله ای، تحریف و دست اندازی در اصول اولیه مشروطیت و نظام پارلمانی را مورد هدف قرار داده بود؛ تحکیم قدرت فردی پادشاه که به بهانه ترور سال 1329 و تثبیت آن با رویداد 28 مرداد چهره تازه ای به سیاست و فرهنگ در ایران داده بود، خبر از دگرگونی می داد که در بنیادهای اجرایی و تهی شدگی نهادهای قانونی نمایان شدند؛ رویداد بیست و هشت مرداد اگر چه نیروهای چپ وابسته به همسایه شمالی را از میدان ...

فصل سوم:روشنفكری تكنوگرات و پراگماتیست

ایران سال 1354 خورشیدی، کشوری شده بود سرمست از ثروت نفتی و مصمم به گسترش نوسازیهای اقتصادی و اجتماعی، اقداماتی که دیگر زمینه های زیست ترقی جویانه مشروطیت و آزادیخواهی را در فرهنگ و سیاست به فراموشی سپرده بود و توسعه و مدرنیزاسیونی یکطرفه را به اقشار و لایه های مختلف جامعه تحمیل می کرد. در چنین شرایطی بود که نیروهای واپسگرای چپ و مذهبی فرصتی دوباره برای بازگرداندن امتیازات از دست رفته و باستانی خویش آغاز کردند و رخدادهای عنادورزانه و بی ...

فصل چهارم: بازخوانی اندیشه و سیاست ایران در تبعید

ایران سال 1356- 1357، ایران سال صفر، شرایطی داشت که اهتمام همگانی را برای محو و تخریب همه جانبه جامعه، فرهنگ، سیاست و اقتصاد ملی كه در بیش از هفت دهه تلاش و فعالیت بدست آمده بود و آرام آرام با شناخت ضعف ها و كمبودها، می توانست اصلاح و تكمیل شود، در دستور کار خود قرار داده بود؛ وضعیتی که به درستی همایون از آن اینگونه سخن می گوید:«انقلابات در جامعه های بیمار به بن بست رسیده روی می دهند و با تندترین شعارها و به رهبری افراطی ترین عناصر به پیروزی می ...

كتابشناسی داریوش همایون

1- حزب فراگیرنده ملت ایران(رستاخیز)،بی جا. 2- ویژگی های رستاخیز و سیاست ها و سازمان آن، تهران، 1356. 3- دیروز و فردا، سه گفتار درباره ایران انقلابی، چاپ اول واشینگتن ١۹۸١‏؛ چاپ دوم واشینگتن چاپ پاژن، واشینگتن ٢۰۰۰‏؛ چاپ سوم تارنمای حزب مشروطه ایران ٢۰۰۳‏. 4- نگاه از بیرون، امریکا، انتشارات ایران و جهان، 1984. 5- گذار از تاریخ، پاریس، انتشارات آبنوس، 1992. 6- حزبی برای اكنون و آینده ایران، سپتامبر 2002. 7- صد سال کشاکش با تجدد، داریوش همایون، هامبورگ، ...

مقاله شناسی داریوش همایون

1- میدان واپسین پیروزی جامعه مدنی/ سه شنبه 12 فروردین 1376. 2- انقلاب مشروطه، انقلاب اسلامی و انقلاب دیگر/ یکشنبه 12 بهمن 1376. 3- مشروطه خواهان در بحث بر سر خاتمی/ شنبه 10 مرداد 1377. 4- چالش اسلامی اینهمه نیست/ سه شنبه 10 شهریور 1377. 5- انتخابات به عنوان سرچشمه اقتدار سیاسی/ دوشنبه 12 بهمن 1377. 6- استراتژی مبارزه ای که کار می کند/ پنج شنبه 12 فروردین 1378. 7- گوشه هایی بدیع از کشاکش با تجدد/ پنج شنبه 12 فروردین 1387. 8- اسلام و معمای دویست ساله تجدد و سنت/ شنبه 21 فروردین ...

مصاحبه‌ها و سخنرانی‌های داریوش همایون

1- مفهوم سیاست و سیاستگر را باید عوض كرد/ جام جم/ 21 دسامبر 2001. 2- مصاحبه با تلویزیون ملی ایران/ 17 مه 2002. 3- مصاحبه با جام جم اینترناشنال/ 24 مه 2002. 4- اظهار نظر درباره مانیفست جمهوری خواهی/ رادیو آزادی/ 19 سپتامبر2002. 5- پارلمان سوئد و حقوق بشر در ایران/ راه آینده/ 6 مارس 2003. 6- تاثیر بحران عراق بر سیاست امریكا در قبال جمهوری اسلامی/ رادیو فردا/ 14 مارس 2003. 7- جنگ عراق و امریكا.../ راه آینده/ 3 آوریل 2003. 8- تاثیر تغییر نظام عراق بر سرنوشت ایران و منطقه/ رادیو ...

درباره داریوش همایون

1- چهره های آشنا، تهران، انتشارات کیهان، 1344. 2- اسناد لانه جاسوسی امریکا در ایران، جلد 17(رابطین خوب). 3- نیمه پنهان – سیمای کارگزاران فرهنگ و سیاست، دفتر پژوهشهای مؤسسه کیهان، جلد اول، تهران، سازمان انتشارات کیهان، 1378. 4- رجال عصر پهلوی، کتاب اول: داریوش همایون به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378. 5- وزیر خاکستری، بازشناسی نقش داریوش همایون در حاکمیت پهلوی دوم، صفاءالدین تبرائیان، تهران، مؤسسه مطالعات ...

گزیده منابع تحقیقی تاریخ سیاسی و فرهنگی ایران معاصر

1- آخرین انقلاب بزرگ- انقلاب و تحول در ایران، رابین رایت، ترجمه احمد تدین- شهین احمدی، تهران، موسسه خدمات فرهنگی رسا، 1382. 2- اختناق ایران‌، مورگان‌ شوستر، ترجمة‌ ابوالحسن‌ موسوی‌ شوشتری‌، تهران‌، مطبوعاتی‌ صفیعلیشاه‌، 1351. 3- احزاب سیاسی در مجلس سوم، منصوره اتحادیه، تهران، نشر تاریخ ایران، 1371. 4- از نفوذ مسالمت‌آمیز تا تحت‌الحمایگی‌، ویلهلم‌ لیتن‌، ترجمة‌ مریم‌ میر احمدی‌، تهران‌، انتشارات‌ معین‌، 1367. 5- اسلام، سنت، دولت مدرن- ...