Talashonline تلاش
صفحه نخست | ديدگاه | گفتگو | نگاه ژرف | فصلنامه تلاش | نشریات
برگشت
September 30, 2009چهارشنبه 8 مهر 1388
 

بحران هسته ای و بحران مشروعیت رژیم.

فرهاد یزدی
 

آزمایشات موشکی چند روز گذشته و وجود تاسیاست دیگر هسته ای که زیر کوه پنهان شده، این برداشت را که مقاصد هسته ای ایران نظامی است را شدت بیشتر خواهد بخشید و خود زمینه اعتراضات بیشترغرب و اسرائیل را فراهم خواهد کرد. رژیم امیدوار است بحران ایجاد شده که بدون شک همراه با افزایش تهدید به حمله به خاک ایران خواهد بود، یکبار دیگر همبستگی ملت با حکومت را به همراه آورد و حتا اگر در کوتاه مدت هم شده، جنبش سبز را به اولویت پایین تر بدل کند.


جنبش سبز که بازتاب ناسیونالیسم ایران است، جمهوری اسلامی را در برابر حیاتی ترین چالش تاریخ خود قرار داده است. این جنبش تا کنون موفق گردیده شکاف ژرف پدید آمده در رهبری نظام اسلامی را آشکار کرده و چهره آن را به اندازه ای دگرگون کند که با نظام پیش از آغاز این جنبش قابل تمیز نباشد. امروز دیگر از اعتماد بنفس مملو از خودستایی اثری برجای نمانده و جنگ قدرت در داخل رژیم به جنگ برای بقا بدل شده است. تا کنون دستکاری در نتیجه انتخابات جزئی از حقوق رژیم به حساب می آمد، اما این بار رژیم مجبور شد با کودتا این دستکاری را به اجرا درآورد. اما کودتا از یک سوشکاف میان دوگروه حاکم را ژرف تر کرده و از سوی دیگر شکاف میان ملت با هییت حاکمه را به اندازه ای عمیق کرده که امکان هر گونه آشتی از میان رفته و ملت آماده حرکت به سوی اعمال حاکمیت ملی می باشد.
حضور پرتوان جنبش سبز و عدم موفقیت کودتا گران در سرکوب جنبش موجب چند دستگی در داخل حلقه ی کودتا گران شده و اکنون رقابت برای رهبری کودتا، میان رهبر نظام و رییس جمهور کنونی بالا گرفته است. سپاه پاسداران که نیروی مقابله با ملت را در اختیار کودتا گران نظام گذارد، امروز احساس می کند بیش از همیشه از ملت به دور مانده و با نفرت آنان روبروست از همین رو فرمانده سپاه به طور رسمی اعلان می کند، آنچه تا کنون انجام گرفته در راه اجرای اوامر مافوق – که کسی غیر از رهبر رژیم نیست – بوده است. رقابت و چند دستگی در میان کودتاگران، امکان تغییرات در سطوح بالای رهبری کودتا و از جمله سپاه پاسداران را هر روز زیادتر می کند. علاوه براین چنین به نظر می رسد که ملت در مبارزه خود به مرحله نافرمانی مدنی نزدیکتر شده و به طور سیستماتیک در جهت دست رسی به خواسته های خود حرکت می کند و مسیر جنبش و خواسته ها و شعارها را تعیین کرده ورهبرانی را که نتوانند همپای ملت حرکت کنند با رهبران جدید جایگزین خواهد کرد.
به نظر می رسد، رژیم که در تنگنا قرار گرفته و هر روز گزیدارهای خود را محدودتر می بیند، دست به تلاش در جلب احساسات ملی در سیاست خارجی بزند و علنی شدن دومین تاسیسات هسته ای نظام در اطراف قم که تا چند روز پیش، هم از سوی رژیم و هم از طرف سازمان های اطلاعاتی غرب پنهان نگاه داشته شده بود، این فرصت را برای نظام در این جهت فراهم نماید. افکار عمومی جهانی و به تبع آن رهبران جهان دمکراتیک، از علنی شدن دومین تاسیسات هسته ای برای فشار به رژیم اسلامی در مذاکرات اول اکتبر در ژنو استفاده خواهند کرد. متاسفانه رژیم اسلامی در چنین شرایطی بجای آرام کردن افکار عمومی جهان، دست به آزمایش موشک های میان برد و موشک هایی با برد 2000 کیلومتر می زند، موشک هایی که تهدیدی است بر علیه همسایگان، نیروهای آمریکا در منطقه و خاک اسراییل. آزمایشات موشکی چند روز گذشته و وجود تاسیاست دیگر هسته ای که زیر کوه پنهان شده، این برداشت را که مقاصد هسته ای ایران نظامی است را شدت بیشتر خواهد بخشید و خود زمینه اعتراضات بیشترغرب و اسرائیل را فراهم خواهد کرد. رژیم امیدوار است بحران ایجاد شده که بدون شک همراه با افزایش تهدید به حمله به خاک ایران خواهد بود، یکبار دیگر همبستگی ملت با حکومت را به همراه آورد و حتا اگر در کوتاه مدت هم شده، جنبش سبز را به اولویت پایین تر بدل کند. به نظر می رسد جمهوری اسلامی چندان تمایلی بر کاستن از بحران هسته ای ندارد بطوری که تا کنون سخنی نه از زبان رهبر و نه رئیس جمهور دال براین که رژیم آماده مصالحه بر سر مساله هسته ای است شنیده نشده است و این سیاست از سوی حکومت اسلامی متاسفانه می تواند ایران را در خطر حمله ی واقعی قرار دهد.
رژیم اسلامی همزمان با سرسختی بر سر مسئله هسته ای و پافشاری بر ادامه سیاست های اتمی خود ــ حتی تا مرحله کشاندن بحران به خطر واقعی حمله نظامی به ایران ــ در پی آن است موضوع مذاکره با غرب را به بحران های دیگر در منطقه کشانده و در این حوزه ها آماده است امتیازات گسترده به غرب دهد. بنا به گفته رییس جمهور، بسته پیشنهادی ایران فراگیر بوده و بسیاری از مسایل مورد نظر غرب در منطقه – اما نه توقف غنی سازی – را در بر می گیرد.
فوری ترین مساله در منطقه، افغانستان است. جنگ در افغانستان به خوبی پیش نمی رود و هر روزه کشورهای ناتو میل و توان حضور خود را در افغانستان از دست داده و خواستار آنند که بار این جنگ به تنهایی بر دوش آمریکا گذاشته شود. انتخابات اخیر ریاست جمهوری در افغانستان، به شدت حکومت آن کشور را با بحران مشروعیت روبرو کرده است. حکومت آینده افغانستان، هر که باشد، کارآیی ناچیز باقی مانده خود را نیز از دست خواهد داد. غرب نیز هنوز نتوانسته تعریفی از "پیروزی" در افغانستان ارایه دهد. تندروهای مذهبی و طالبانی از دو سوی سرزمین های افغانستان و پاکستان استفاده کرده و خطری جدی برای ثبات و آرامش منطقه و به ویژه برای ایران ایجاد می کنند. در هر یک از دو کشور که قدرت یابند، به همان اندازه به قدرت گیری در کشور همسایه کمک می کنند. پاکستان 170 میلیونی دارنده جنگ افزار هسته ای (برآورد می شود که آن کشور 50 بمب اتمی داشته باشد) بسیار ندار برای همه ی جهان مساله آفرین است. بسیاری مساله پاکستان را مهم ترین مشگل جهان در چند سال آینده می دانند. این خطری است حاضر و فوری بر امنیت ملی ایران. ایران در راه امنیت خود باید به طور موثر در مهار تندروهای مذهبی در آن سرزمین ها با آمریکا، ناتو، هندوستان، چین و روسیه همکاری کند، نه آنکه کمک به حل مساله ای افغانستان را به نوعی به موضوع داد وستد با غرب بدل نماید. امنیت ایران با ایجاد ثبات در منطقه رابطه مستقیم دارد.
امروز شرایط برای برقراری تحریم های اقتصادی برعلیه ایران بسیار فراهم تر است تا چند ماه پیش. روسیه بزرگ ترین مدافع رژیم در شورای امنیت، توانسته به هدف استراتژیک خود که جلوگیری از استقرار شبکه دفاع ضد موشکی در اروپای مرکزی باشد، دست یابد. در برابر این امتیازی که از غرب دریافته داشته، روسیه نیز امتیازات چندی به غرب خواهد داد، به عنوان نمونه دست برداشتن و یا دستکم کاستن از حمایت از جمهوری اسلامی است. عدم دعوت از ایران برای شرکت در کنفرانس دریای مازندران یک نشانه از تغییر سیاست روسیه است. احتمال برقراری تحریم های سخت اقتصادی که بنزین را نیز در بر داشته باشد بسیار قابل تصور است. از نظر داخلی حکومت اسلامی با از دست دادن ته مانده مشروعیت خود، بسیار متزلزل تر شده است و تحریم ها می تواند به شورش و بی ثباتی بیش تر در داخل ایران منجر گردد. غرب خواستار بی ثباتی بیش تر در منطقه نیست و تنها هنگامی دست به این تحریم ها و یا در نهایت حمله نظامی – که بسیار بعید است - خواهد زد که راه دیگری در پیش نداشته باشد. رژیم می داند که برای غرب رسیدن به نوعی تفاهم با جمهوری اسلامی بدون پیشرفت در مساله ی هسته ای، مشگل خواهد بود. اما رژیم اسلامی در موقعیت کنونی تنها قادر است که برای کوتاه مدت فکر و برنامه ریزی کند. اولویت آنان امروز نجات خود از مخمصه ایست که در داخل گرفتارش هستند و حاضرند امنیت ملی را پای آن قربانی نمایند.
28 سپتامبر 2009


جستجو در سامانه

آثـار:
دکتر جمشید بهنام
دکتر محمدرضا خوبروی پاک

برگشت

استفاده از مطالب "تلاش آنلاین" تنها با ذكر منبع و نام نويسنده مجاز است
صفحه نخست | تماس با ما